Više od decenije, od 29. oktobra 2015. godine, nije sa nama legenda. Trener. Čovek. Ranko Žeravica.
Upamćen je kao učitelj asova, pedagog, vizionar i osvajač najvećih planetarnih trofeja. Kao vlasnik svetskog i olimpijskog zlata i srebra i evropskih srebrnih odličja. Na klupskom planu sa Partizanom, kao pobednik nacionalnog šampionata i nekadašnjeg evropskog Kupa Radivoja Koraća.
Širom planete su dobro znani Rankovi uspesi i misija pod obručima. Žeravica je bio Dositej naše košarke, kako ga je lepo opisao Božidar Maljković, njegov učenik i kasnije, proslavljeni trener. Pamtimo ga kao stvaraoca vrhunskih igrača, mentora mnogim kolegama, nesebičnog savetnika i predavača, učesnika brojnih trenerskih seminara kod nas i u svetu. Autoritativan, ali uvek ljubazan, predusretljiv i prema novinarima kao sagovornik i stručni komentator.
Upisan je u anale kao sinonim za stvaranje i uspon košarke kod nas, u regionu i šire, od šezdesetih godina prošlog veka, pa na dalje. Bio je košarkaška zvezda vodilja. „Žeravica svetske košarke“, kako glasi i naziv knjige o njemu, koju je napisao Milutin Luta Pavlović.
Iza sebe je ostavio neizbrisiv trag, svedočanstva njegove veličine kroz prebogatu zaostavštinu za buduća pokolenja. Ogroman pisani i video materijal, knjige, beleške, stručne zapise, snimke utakmica, trofeje, medalje, lične stvari, dokumenta, mnogobrojne suvenire sa takmičenja, vredne, ekskluzivne uspomene.
Sve je to, logično, podstaklo porodicu Žeravica još u jesen 2015. godine, posle Rankove smrti, na ideju o stvaranju „Muzeja Ranko Žeravica“ u Novom Miloševu, Rankovom rodnom selu u Banatu.
Taj nadasve koristan projekat zvanično je otvoren 2023. godine. Porodica Žeravica, pre svega, Rankova supruga Zagorka, proslavljena košarkašica i trener i Rankov bratanac Čedomir, osnovali su „Fondaciju Ranko Žeravica“ i ostvarili san uz mnogo truda i ljubavi. Na radost ljubitelja košarke i poštovaoca Rankovog lika i dela.
– Posle Rankove sahrane najbliža rodbina se okupila kod nas, a Čedin sin, Ivan, tada petnaestogodišnjak, spontano je rekao, a što ne bismo pored našeg muzeja tehnike napravili košarkaški teren na kojem bi mogao da igra ko god poželi, a uz to podigli i Rankov muzej. Čeda i ja smo se samo pogledali i tako je sve počelo. Krenuli smo niodčega, potpuno sami, a kada je urađen idejni projekat poslala sam na stotine mejlova Rankovim saradnicima, trenerima, igračima, novinarima, svima kojih sam se setila. Naišli smo na podršku KSS, Vlade Vojvodine, košarkaških ljudi iz Srbije i raznih zemalja, Hrvatske, Slovenije, Makedonije, Španije, Amerike, bivših asova, prijatelja… Uključili su se i klubovi, Crvena Zvezda i Barselona – priča Zaga Žeravica.
Da li je potrebno naglašavati da “Muzej Ranko Žeravica“ u Novom Miloševu ima šta da ponudi posetiocima? Pre svega, poseban, fantastičan doživljaj, košarkašku magiju. Sjajno su definisane tematske celine, koje hronološki i na originalan način prate Žeravičin trofejni put.
U mnoštvu dragocenih eksponata, fotografija i dokumenata je i autentični, drveni koš iz doba Rankovih košarkaških početaka u Novom Miloševu, pa replika koša sa SP u Ljubljani 1970. godine, zatim, Rankov radni sto, lični predmeti i još mnogo zanimljivih detalja…
Pored osnovne namene, planirano je da se na novotovorenom košarkaškom terenu u sklopu muzejskog kompleksa organizuju kampovi, mini basket i 3×3 takmičenja, trenerski seminari i razne sportske i kulturne manifestacije.
Tu nije kraj priče o legendi, ljubavi i košarci. Uz ogromno angažovanje Zagorke i Čedomira Žeravice dovršava se realizacija preostalih ideja i sadržaja vezanih za muzej, a nedavno su upriličena dva divna događaja, u Beogradu i Novom Miloševu.
Na inicijativu Božidara Maljkovića urađena je i otkrivena Rankova bista ispred novobeogradske “Hale sportova Ranko Žeravica”, rad izvanrednog skulptora i slikara Slavenka Rakočevića, inače, nekadašnjeg košarkaša podgoričke Budućnosti. Autor Rakočević je porodici Žeravica poklonio i kopiju biste, koja je postavljena ispred muzeja u Novom Miloševu.
Obe svečanosti otkrivanja biste su obavljene uz podršku KSS i u prisustvu predsednika KSS dr Nebojše Čovića i njegovih saradnika, kao i brojnih bivših košarkašica i košarkaša, ljudi iz sveta sporta i ostalih prijatelja.
Sve nabrojano je više nego valjan razlog za sve ostale, kojima je košarka u srcu, da krenu u živopisno košarkaško hodočašće u Novo Miloševo. U muzejskom kompleksu na imanju porodice Žeravica svaki putnik namernik otkriće i lepotu “Muzeja tehnike Žeravica” i “Muzeja Duško Popov” (Popov je ponikao u Novom Miloševu, nekadašnjem Dragutinovu, upravo na sadašnjem imanju familije Žeravica, a godinama kasnije bio je inspiracija za filmski lik Džejmsa Bonda).
I to nije sve, u septembru je stigla lepa vest iz Saragose, grada, čiji su Ranko i Zagorka počasni građani. U gradskoj sportskoj dvorani “Principe Felipe”, gde u počasnoj loži decenijama stoje rezervisana sedišta sa Rankovim i Zaginim imenima, košarkaški klub Saragosa je pod svodove podigao panoe sa likom Ranka Žeravice i još jednog zaslužnog trenera, Hoze Luisa Abose.
Svečanom i emotivnom činu, obavljenom pre utakmice Saragosa – Mursija, prisustvovao je i Rankov sin Dušan, a publika je sve propratila dugotrajnim aplauzom.
Posle svega ostaju sećanja, neizmerno poštovanje i zaostavština legendarnog stručnjaka za nove generacije. Svi se slažu, od Rankovog košarkaškog i ljudskog dela nema boljeg putokaza. Ostavio nam je pun koš uspomena neprocenjive vrednosti…
Fantastičan niz uspeha
Selektor zlatne olimpijske reprezentacije Jugoslavije, Ranko Žeravica je rođen 17. novembra 1929. godine u Novom Miloševu (Dragutinovu), a umro je 29. oktobra 2015.godine u Beogradu.
Sa “plavima” je osvojio zlatne medalje na OI u Moskvi (1980), SP u Ljubljani (1970) i na nezvaničnom SP u Čileu (1966), zatim srebrne na OI u Meksiku (1968), SP u Urugvaju (1967), EP u Italiji (1969), EP u Nemačkoj (1971) i bronzu na SP u Kolumbiji (1982).
Na kormilu Partizana stigao je do titule nacionalnog prvenstva 1995/96. godine i tadašnjeg međunarodnog Kupa Radivoja Koraća, 1978. godine. Bio je trener Radničkog, Partizana, Barselone, Pule, Crvene zvezde, Saragose, Varezea, Napolija, Konzervas Daroke, Splita, Juvekazerte.
Član je FIBA Kuće slavnih od 2007.godine, a dugi niz godina je kandidat za prijem u Kuću slavnih u Springfildu. Ranko i supruga Zagorka su počasni građani Saragose.
Žeravica je sahranjen u Aleji zaslužnih građana na beogradskom Novom groblju. Hala sportova u Novom Beogradu nosi njegovo ime od 2016. godine, a u njenom holu se nalazi stalna postavka izložbe “Putokaz – Ranko Čovek i Trener”.
Muzej Ranko Žeravica u Novom Miloševu otvoren je 2023. godine.
Rankovo ime nosi i ulica u Beogradu, u opštini Rakovica od 2020. godine, a u beogradskoj ulici Strahinjića bana, u kojoj je živeo, uskoro će i stajati spomen tabla sa njegovim imenom i zaslugama.
Foto: Privatna arhiva, Fondacija Ranko Žeravica i Esther Casas – Casademont Zaragoza